و در قول خداى متعال « جز اين نيست كه خدا و رسولش ولىّ مؤمنين‌اند و آنان كه . . . » على ( ع ) ولّى خداست : ( إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ . . . ) اين آيه باتفاق مفسرين در شأن و حق على بن ابيطالب ( ع ) نازل شد كه انگشترش را در حال ركوع به سائل عطا فرمود . ( سوره مائدة - 55 ) « انما » مفيد حصر است بشهادت « نقل » و استعمال . و لغت « ولى » بمعنى يارىكننده - و متصرف در كارها - اولى و سزاوارتر بكارها - آمده است . « ولّى » زن : پدر ، يا برادر اوست . - حاكم « ولى » كسى است كه « ولى » ندارد . فلان ( ولّى دم ) يعنى صاحب و اختياردار « خون » فلان است . مراد از « ولى » در اين آيه همين است . يعنى اولى بتصرّف . « ولايت » بمعنى ( يارى كردن ) نيز آمده است و تمام اهل ايمان را فرا مىگيرد . و المؤمنون بعضهم اوليآء بعض - اين صحيح نيست كه ( ولايت ) را در مؤمنين موصوف « به اقامه نماز و اداى زكات » در حال ركوع منحصر كنيم مگر اينكه او امام باشد . و چون آيه در حق على ( ع ) نازل شده است « على عليه السلام » امام است كه اين صفات در غير على نيست . ( تلخيص و ترجمه از شرح قوشجى ) توجه بآيات ذيل معنى ( ولّى ) را روشن و جواب برخى از گفتگوها را ميدهد . النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ ( 6 / الاحزاب ) - پيغمبر اولى و سزاوارتر بمؤمنان است . اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ آية الكرسى رخدا ولى اهل ايمان است و . . . فاطِرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ ( - 101 يوسف ) پديدآورنده آسمانها